{"id":217,"date":"2019-12-30T18:00:34","date_gmt":"2019-12-30T17:00:34","guid":{"rendered":"http:\/\/kirstengroot.com\/?p=217"},"modified":"2023-07-03T17:20:46","modified_gmt":"2023-07-03T16:20:46","slug":"japanse-poezie-waka","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kirstengroot.com\/en\/japanse-poezie-waka\/","title":{"rendered":"Japanese Poetry: Waka [Dutch]"},"content":{"rendered":"

Zoals de lezers van \u2018De terugkeer van Layhar\u2019 ongetwijfeld weten, is Kazuto<\/a> niet alleen een theeliefhebber, maar ook een fan van po\u00ebzie. Hij vindt zichzelf absoluut geen meester, maar hij waagt zich er wel aan zo nu en dan een gedichtje neer te pennen. Vandaar gaat het artikel van deze maand over Japanse po\u00ebzie \ud83d\ude42<\/p>\n

Het specifieke gedicht dat Kazuto in het boek schrijft, is een zo-gehete ch\u014dka<\/em> \u9577\u6b4c (\u2018lang gedicht\u2019) met de structuur 5-7-5-7-5-7-5-7-7 (het kan langer dan dit). Jullie herkennen wellicht de 5-7-5 structuur van de nu bekende haiku <\/em><\/a>dichtvorm. Als er \u201clange\u201d gedichten zijn, zijn er uiteraard ook \u201ckorte\u201d gedichten; die heten tanka <\/em>\u77ed\u6b4c (\u2018kort gedicht\u2019). Deze Japanse gedichten, ofwel waka <\/em>\u548c\u6b4c, werden populair aan het hof rond de 6e<\/sup> eeuw en de termen waka<\/em> en tanka<\/em> werden vanaf de late 8e<\/sup> eeuw als synoniemen gebruikt (JapanKnowledge). Met dit artikel wil ik de waka <\/em>dichtvorm introduceren.<\/p>\n

Waka<\/em><\/strong><\/p>\n

In de Heian periode (794-1185) bloeide de hofcultuur, waaronder de dichtkunst, en veel dingen die nu als \u201cJapans\u201d worden gezien, ontstonden toen. Hoewel kanshi <\/em>(Chinese gedichten geschreven door Chinese of Japanse dichters) de standaard waren, groeiden de waka<\/em> in populariteit. Er was echter wel een soort genderverschil tussen de dichtvormen; men associeerde kanshi <\/em>met mannen, en waka<\/em> met vrouwen. Dit heeft te maken met de associatie van Chinese dingen met mannelijkheid en Japanse dingen met vrouwelijkheid. Zo is de eerste roman, Genji Monogatari<\/em> \u6e90\u6c0f\u7269\u8a9e (\u2018het verhaal van Genji\u2019), geschreven door een vrouw, gevuld met voorbeeldige waka<\/em>. De eerste grote collectie van waka<\/em> heet de Man\u2019y\u014dsh\u016b <\/em>en veel waka <\/em>die erna werden gemaakt, bevatten verwijzingen naar die collectie.<\/p>\n

Wat de structuur en regels betreft, waka<\/em> bestaan over het algemeen uit vijf regels met 31 syllaben. De standaard structuur is 5-7-5-7-7. Qua inhoud gebruiken waka<\/em> voornamelijk natuur (het weer, planten, dieren, etc.). Hier kunnen allerlei dubbele betekenissen, verwijzingen, allegorie\u00ebn e.d. in verstopt zitten.<\/p>\n

Een voorbeeld van een waka<\/em> is het volgende bekende gedicht uit de Hyakunin Isshu <\/em>\u767e\u4eba\u4e00\u9996(\u2018honderd mensen, \u00e9\u00e9n gedicht\u2019). Dit gedicht is geschreven door Sutoku-in \u5d07\u5fb3\u9662.<\/p>\n

\u702c(\u305b)\u3092\u306f\u3084\u307f\u3001<\/p>\n

\u3044\u306f,\u5ca9\u306b\u305b\u304b\u308b\u308b\u3001<\/p>\n

\u7027\u5ddd(\u305f\u304d\u304b\u306f)\u306e\u3001<\/p>\n

\u308f\u308c\u3066\u3082\u672b(\u3059\u3091)\u306b\u3001<\/p>\n

\u3042\u306f\u3080\u3068\u305e\u601d(\u304a\u3082)\u3075<\/p>\n

Se wo hayami,<\/em><\/p>\n

iha ni sekaruru,<\/em><\/p>\n

takikaha no,<\/em><\/p>\n

waretemo suye ni,<\/em><\/p>\n

ahamu to zo omofu<\/em><\/p>\n

Omdat de stroming [van de rivier] snel is, wordt hij tegengehouden door rotsen, [en] hoewel de Takigawa gesplitst is, aan het einde zal hij wel samenkomen, denk ik.<\/p>\n

De vertaling hierboven hebben we in elkaar gezet bij een les Klassiek Japans, dus het zal niet de meest optimale zijn, maar het weergeeft wel de inhoud. Opmerkelijk aan dit gedicht is de beeldspraak van de splitsende rivier, die mogelijk verwijst naar twee geliefden die door het Lot gescheiden zijn maar elkaar ooit weer zullen vinden.<\/p>\n

Renga<\/em><\/strong><\/p>\n

Dit artikel draait om waka<\/em>, maar ik wil ook even kort een dichtvorm bespreken die qua vorm ongeveer hetzelfde is.\u00a0Renga<\/em> \u9023\u6b4c (\u2018verbonden gedichten\u2019) zijn gedichten waar twee of meerder dichters bij betrokken zijn. Het genoot de meeste populariteit tussen de 13e<\/sup> en 16e<\/sup> eeuw (JapanKnowledge). Van origine zijn renga <\/em>korte gedichten (tan renga<\/em>) bestaande uit 31 syllaben (net als tanka<\/em>) en de eerste drie regels (5-7-5) werden geschreven door een ander persoon dan de laatste twee (7-7) (JapanKnowledge). \u00a0Later verschenen lange renga <\/em>(ch\u014d renga<\/em>) ten tonele, vaak geschreven door meerdere dichters die door hun dichtkunst verbonden waren (vandaar de naam renga<\/em>).<\/p>\n

Hopelijk hebben jullie van het artikel genoten! Als je ge\u00efnteresseerd bent in\u00a0waka<\/em>, raad ik je aan Uta-garuta<\/em>\u00a0 (Karuta zijn Japanse speelkaarten) op te zoeken. Het kaartspel gebruikt de hyakkunin isshu\u00a0<\/em>waar het voorbeeldgedicht uit afkomstig is en heeft twee sets van honderd kaarten: yomifuda <\/em>(‘leeskaarten’) met het hele gedicht erop en torifuda <\/em>(‘pak-kaarten’) met alleen de laatste regels. E\u00e9n lezer leest de\u00a0yomifuda\u00a0<\/em>voor en de spelers moeten dan zo snel mogelijk de bijbehorende\u00a0torifuda\u00a0<\/em>vinden (dat kan best intens worden, haha). Er is zelfs een anime over XD<\/p>\n

Volgende keer zal ik schrijven over een dichtvorm die waarschijnlijk wat bekender is: de\u00a0haiku<\/em><\/a>. Ik wens iedereen ondertussen een fijne jaarwisseling toe. Tot volgend jaar!<\/p>\n

Bronnen:<\/strong><\/p>\n

    \n
  1. \u201cWaka\u201d, Encyclopedia of Japan, JapanKnowledge, https:\/\/japanknowledge-com.ezproxy.leidenuniv.nl:2443\/lib\/en\/display\/?lid=10800LT003806<\/a> (accessed Dec. 29, 2019)<\/li>\n
  2. \u201cPoetry and prose in Chinese\u201d, Encyclopedia of Japan, JapanKnowledge, https:\/\/japanknowledge-com.ezproxy.leidenuniv.nl:2443\/lib\/en\/display\/?lid=10800LT003601<\/a> (accessed Dec. 29, 2019)<\/li>\n
  3. \u201cMan’y\u014dsh\u016b\u201d, Encyclopedia of Japan, JapanKnowledge, https:\/\/japanknowledge-com.ezproxy.leidenuniv.nl:2443\/lib\/en\/display\/?lid=10800LT002402<\/a> (accessed Dec. 29, 2019)<\/li>\n
  4. \u201cTanka\u201d, Encyclopedia of Japan, JapanKnowledge, https:\/\/japanknowledge-com.ezproxy.leidenuniv.nl:2443\/lib\/en\/display\/?lid=10800LT003860<\/a> (accessed Dec. 29, 2019)<\/li>\n
  5. \u201cCh\u014dka\u201d, Encyclopedia of Japan, JapanKnowledge, https:\/\/japanknowledge-com.ezproxy.leidenuniv.nl:2443\/lib\/en\/display\/?lid=10800LT004123<\/a> (accessed Dec. 29, 2019)<\/li>\n
  6. “\u6b4c\u304c\u308b\u305f”, Encyclopedia Nipponica, JapanKnowledge, https:\/\/japanknowledge-com.ezproxy.leidenuniv.nl:2443\/lib\/en\/display\/?lid=1001000030768<\/a> (accessed Dec. 29, 2019)<\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Zoals de lezers van \u2018De terugkeer van Layhar\u2019 ongetwijfeld weten, is Kazuto niet alleen een theeliefhebber, maar ook een fan van po\u00ebzie. Hij vindt zichzelf absoluut geen meester, maar hij waagt zich er wel aan zo nu en dan een gedichtje neer te pennen. Vandaar gaat het artikel van deze maand over Japanse po\u00ebzie \ud83d\ude42 … Continue reading Japanese Poetry: Waka [Dutch]<\/span><\/a><\/p>","protected":false},"author":148615206,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_coblocks_attr":"","_coblocks_dimensions":"","_coblocks_responsive_height":"","_coblocks_accordion_ie_support":"","_crdt_document":"","om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":false,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2},"_wpas_customize_per_network":false,"jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[695621137,84036],"tags":[7724,925041,320596,66993,867818,5790,157908152,4392923,2062,379594,1095938,167035,692145422,2350778,565652895,760469991,172177,45027668,172176,65998950,150574],"class_list":["post-217","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-artikelen-over-japan","category-poezie","tag-azie","tag-choka","tag-dichtvorm","tag-gedichten","tag-genji-monogatari","tag-haiku","tag-heian-periode","tag-hyakunin-isshu","tag-japan","tag-japans","tag-kanshi","tag-karuta","tag-klassiek-japans","tag-manyoshu","tag-nara-periode","tag-poezie","tag-renga","tag-sutoku-in","tag-tanka","tag-uta-garuta","tag-waka"],"aioseo_notices":[],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_likes_enabled":true,"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/paucO4-3v","jetpack-related-posts":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kirstengroot.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/217","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kirstengroot.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kirstengroot.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kirstengroot.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/148615206"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kirstengroot.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=217"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/kirstengroot.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/217\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":935,"href":"https:\/\/kirstengroot.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/217\/revisions\/935"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kirstengroot.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=217"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kirstengroot.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=217"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kirstengroot.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=217"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}